30 jaar Milieueffectrapportage in Vlaanderen 

  • 3 oktober 2019

Milieueffectrapportage (MER) bestaat in Vlaanderen 30 jaar en dat laat het Vlaams Departement Omgeving niet onopgemerkt voorbij gaan. Op vrijdag 4 oktober 2019 vieren we dit met een event in Brussel. In de voorbije 30 jaar werden ongeveer 3.400 MER’s opgemaakt. Die droegen er toe bij dat er gekozen werd voor een milieuvriendelijk alternatief of dat de negatieve milieueffecten van het originele plan of project gemilderd werden. MER is dus een sterk instrument om bij grote projecten of plannen milieubeleid in de praktijk te brengen. De MER-regelgeving wijzigde geregeld en het instrument is in volle evolutie.

In navolging van een Europese richtlijn van 1985 (Richtlijn 85/337/EEG) werd Milieueffectrapportage in 1989 in Vlaamse regelgeving omgezet. In essentie komt MER er op neer dat relatief grootschalige projecten en plannen die aanzienlijke effecten op het milieu kunnen hebben aan een milieueffectenonderzoek onderworpen moeten worden vooraleer ze uitgevoerd kunnen worden. Zo een onderzoek vindt zijn schriftelijke weerslag in een milieueffectrapport (een MER), dat beschikbaar is bij het openbaar onderzoek van een vergunningsaanvraag of in een besluitvormingsprocedure voor plannen. Burgers kunnen op basis van het MER hun bezwaren formuleren. 

Gerechtelijke uitspraken

Wanneer de voorbije jaren over MER gesproken werd in de pers, dan was dat meestal in het kader van spraakmakende dossiers zoals de Oosterweelverbinding, het nieuwe voetbalstadion van Brugge, Uplace of de Limburgse Noord-Zuidverbinding. In casu werd het MER vernietigd door een gerechtelijke uitspraak, werd het voor de zoveelste keer opnieuw opgestart, werd het voorgesteld als een zeer lijvig rapport… Zo is het beeld ontstaan dat het MER een last is in de procedure. Maar de meeste MER-dossiers blijven uiteraard overeind en hebben er toe bijgedragen dat er gekozen werd voor een milieuvriendelijk alternatief of dat de negatieve milieueffecten van het originele plan of project gemilderd werden. Het is dus een sterk instrument om milieubeleid in de praktijk te brengen. In de voorbije 30 jaar werden ongeveer 3.400 MER’s opgemaakt.

Beslissingen Team Mer

Een MER wordt in opdracht en op kosten van een private of openbare initiatiefnemer opgemaakt. Het is een team van erkende MER-deskundigen dat het milieuonderzoek uitvoert en de resultaten daarvan in het MER rapporteert en de overheidsdienst ‘Team Mer’ van het Departement Omgeving die het MER al dan niet goedkeurt. Het duurt gemiddeld 1 à 2 jaar om een MER op te maken. Momenteel zijn er ongeveer 200 MER-deskundigen in Vlaanderen die telkens erkend zijn voor één of meerdere MER-disciplines zoals o.a. water, biodiversiteit en lucht. Het Team Mer bestaat uit 15 deskundige medewerkers. 

Evolutie van het instrument

De MER-regelgeving werd in de loop van de voorbije jaren geregeld gewijzigd. Die wijzigingen kwamen er o.a. omdat de Europese regelgeving dat vroeg of in navolging van een arrest van het Hof van Justitie. Het maakt dat de huidige regelgeving vrij complex is. Door het samenvoegen van het Departement Leefmilieu, Natuur en Energie en het Departement Ruimte Vlaanderen tot het Departement Omgeving, kwam in 2017 het Team Mer binnen hetzelfde departement als de vergunningverleners en de ruimtelijke planners. Zo werd een betere samenwerking en afstemming mogelijk. Een relatief recent arrest van het Hof van Justitie zorgt er mogelijk voor dat voortaan ook voor strategische beleidsplannen en regelgeving een MER opgemaakt moet worden, zodat het aantal MER’s nog zal toenemen. 

MER in de kijker op 4 oktober

Met het event op 4 oktober 2019, waarvoor 150 specialisten en geïnteresseerden zich ingeschreven 30 jaar MERhebben, wil het Team Mer het belang van milieueffectrapportage in de kijker zetten en samen met alle betrokkenen brainstormen over welke richting milieueffectrapportage in Vlaanderen moet uitgaan. Milieueffectrapportage is immers het instrument bij uitstek om bij het nemen van belangrijke overheidsbeslissingen steeds een reflectie te doen over de impact van die beslissingen op het milieu. Met de huidige aandacht voor klimaat, luchtkwaliteit en biodiversiteit kan verwacht worden dat het instrument MER in de toekomst een belangrijke rol blijft spelen.

Contact

Brigitte Borgmans 
Woordvoerder Departement Omgeving
M 0 473 73 28 30
brigitte.borgmans@vlaanderen.be