Het Ruimterapport

Het Ruimterapport 2018 beschrijft, analyseert en evalueert de toestand van de ruimte/het ruimtelijk weefsel in Vlaanderen op basis van de laatst beschikbare cijfers. 

Het eerste hoofdstuk licht een aantal ‘kernbegrippen’ zoals ruimtebeslag, verharding, landgebruik en gebiedstypologieën toe.  In het tweede hoofdstuik komen cijfers over verschillende ruimtelijke instrumenten, zowel plannings-, vergunnings- als handhavingsinstrumenten komen aan bod. 

De andere hoofstukken bekijken de ruimte vanuit een meer thematische invalshoek: ‘ruimte om te wonen’, ‘ruimte om te werken’, ‘ruimte voor voorzieningen’, ‘ruimte voor open ruimte’, ‘ruimte voor energie’ en ‘ruimte voor mobiliteit’.

Elk hoofdstuk begint met een Europese invalshoek, focust daarna op de toestand in Vlaanderen, en geeft tot slot aan de hand van cijfermateriaal een aantal trends aan.

Het afsluitend hoofdstuk ‘Ruimte voor integratie’ brengt een aantal meer generieke aspecten in kaart: het bebouwd weefsel, verweving, leegstand, omgevingskwaliteit.

Bestel of download

 

Kernbegrippen

Dit hoofdstuk verduidelijkt kernbegrippen die in de andere hoofdstukken behandeld worden vanuit een bepaalde thematische invalshoek. In eerste instantie worden basisbegrippen verduidelijkt zoals landgebruik en/of bodembedekking, ruimtebeslag, verharding en gebouwen.
Verder in het hoofdstuk worden ruimtelijke analyses of aggregaties van de basisbegrippen gelanceerd. Hierbij is een typologisch onderscheid gemaakt tussen: 

  • Verstedelijkt, randstedelijk en landelijk Vlaanderen
  • Kernen, linten en verspreide bebouwing
  • Open ruimte

Download

Infographic rura kernbegrippen

top

Beleidsinstrumenten

In Vlaanderen leven ruim zes miljoen mensen op ruim 1.350.000 hectare: per vijf Vlamingen is er dus ongeveer één hectare om te wonen, te werken, te ontspannen, te winkelen, zich te verplaatsen, …  Omdat we een beperkte oppervlakte delen, is het belangrijk om de belangen en verwachtingen van de verschillende ruimtegebruikers te verzoenen. Maar ook om actief ruimte te voorzien voor wat de maatschappij belangrijk vindt. Door het inzetten van beleidsinstrumenten, zoals vergunningen, verkavelingen en bestemmingsplannen, kunnen ruimtelijke beleidsdoelstellingen op het terrein leiden tot concrete acties en realisaties. 

Download

Infographic RURA beleidinstrumenten

Ruimte voor wonen

Een belangrijk aandeel van de ruimte in Vlaanderen wordt gebruikt voor wonen. Maar liefst 12% van de totale oppervlakte is ingenomen door huizen en tuinen. Daarnaast bepaalt de locatie van de woning het ruimtegebruik en het bijhorende mobiliteitsgedrag. Evoluties in dit thema hebben dus meteen een grote impact op de totale ruimtevraag.  We verwachten dat de woonbehoefte het volgende decennium zal stijgen doordat het aantal huishoudens toeneemt als gevolg van de bevolkingsgroei, gezinsverdunning en migratie.  De stijgende vraag zal overal voelbaar zijn, maar niet overal in dezelfde mate. 

Download

infographics RuRa ruimte voor wonen

top

Ruimte voor economie

Economische activiteiten zijn overal in Vlaanderen aanwezig en hun ruimtevragen zullen de komende jaren zeker wijzigen. De economische activiteiten krijgen in het ruimterapport een brede invulling. Het gaat zowel om activiteiten die een directe monetaire meerwaarde creëren als om overheidsdiensten, onderwijs of de zorgsector. De tewerkstelling in de tertiaire en quartaire sector neemt nog steeds toe, maar ook de secundaire sector blijft belangrijk voor de Vlaamse economie. Dit leidt tot specifieke ruimtevragen maar biedt ook heel wat kansen voor de verweving van functies.

Downloads 

Infographic rura ruimte voor ecomie

top

Ruimte voor voorzieningen

De beschikbaarheid, nabijheid en bereikbaarheid van voorzieningen bepalen mee de levenskwaliteit van een plek. De evolutie van voorzieningen, en hoe we deze ontwikkelingen ruimtelijk opvangen, hebben een belangrijke impact op de kwaliteit van onze omgeving. In die zin is het ook een interessante indicator om de ontwikkelkansen van plaatsen in te schatten. Vandaag scoren we bijna overal in Vlaanderen erg goed op gebied van voorzieningen dankzij een dicht netwerk van voorzieningen dat de verspreiding van onze bebouwing weerspiegelt.

Download

infographics RuRa ruimtevoorvoorzieningen

top

Ruimte voor mobiliteit

Mobiliteit is intrinsiek verbonden met onze omgeving door haar vermogen om plaatsen met elkaar te verbinden. Hoe onze ruimte georganiseerd is, is dus (mee) bepalend voor de hoeveelheid transport, de keuze van vervoerswijze, alsook voor de plaatsen waar de belangrijkste nadelige effecten zich voordoen zoals luchtvervuiling, geluidshinder en verkeersongevallen.

Downloads

Infographics RuRa Ruimte voor mobiliteit

top

Ruimte voor energie

Ruimte en energie zijn sterk met elkaar verbonden. De manier waarop we ruimte organiseren en inrichten is bepalend voor zowel het energieverbruik als de mogelijkheid tot warmte-uitwisseling en energieproductie. Vandaag zorgt ons ruimtelijk patroon voor slechte energieprestaties. Dit is vooral zichtbaar in de hoge warmtevraag. Datzelfde ruimtemodel zorgt ervoor dat de beschikbare ruimte voor opwekking, opslag en transport van hernieuwbare energie beperkt is. De vraag dringt zich dus op hoe we onze ruimte kunnen organiseren om de klimaatdoelstellingen te halen. 

Download

Infographics RuRa ruimte voor energie

top

Ruimte voor open ruimte

Een leefbare en veerkrachtige maatschappij heeft nood aan open ruimte. In de open ruimte komen verschillende activiteiten voor: landbouw, energie, … Bovendien levert de open ruimte belangrijke diensten, bijvoorbeeld op het vlak van waterhuishouding, voedselvoorziening en recreatie. Een bepaalde grootschaligheid is nodig opdat de open ruimte dit divers pallet aan diensten zou kunnen leveren.  Toch neemt de verharding en de versnippering nog steeds toe in Vlaanderen. 

Download

Infographics RuRa ruimte voor open ruimte

top

 

Ruimte voor integratie

Om de ruimte te beschrijven maken we vaak gebruik van herkenbare thema’s zoals mobiliteit of voorzieningen. Daardoor kan de indruk ontstaan dat de ruimte bestaat uit verschillende kamers die redelijk los van elkaar staan. De werkelijkheid is natuurlijk anders. Er is slechts één en dezelfde ruimte waarin zich verschillende complexe processen voordoen die deze ruimte voortdurend veranderen. 
Voor dit onderzoek analyseerden we vier ruimtelijke integratoren of ‘verbindingmakers’:

  • Bebouwd weefsel
  • Verweving of de mate waarin functies en activiteiten samenkomen in de ruimte
  • Leegstand, hergebruik en transformatie
  • Omgevingskwaliteit

De keuze voor deze vier integratoren komt voort uit de groeiende maatschappelijke vraag naar zorgvuldig ruimtegebruik. 

Download

Infographic RuRa rumite voor integratie

top

Wereldbol
Interactieve kaarten

Staat er in de online versie van het Ruimterapport een wereldbol, dan kan je daar op klikken om deze kaart online te bekijken: interactief en meer in detail. Daar kan je in bepaalde gevallen  achterliggende geodata downloaden. De kaartvormige indicatoren uit het RURA die het Departement Omgeving zelf beheert, vind je ook op www.ruimtemonitor.be (filter rura)