Voedselverlies in Vlaamse huishoudens voor het eerst volledig in kaart gebracht

In de studie ‘Voedselverlies en consumentengedrag bij Vlaamse huishoudens’ van het Departement Omgeving werd voor het eerst het voedselverlies bij Vlaamse huishoudens volledig in kaart gebracht. De vloeibare fractie, die in veel gevallen via de gootsteen of het toilet wordt weggegooid, werd immers nooit eerder gemeten. Ook de verschillende stromen waarlangs voedsel bij huishoudens wordt verwijderd (waaronder bijv. ook het voederen van dieren en composteren in de tuin) zijn becijferd. Bovendien kon worden nagegaan hoe socio-demografische factoren, huishoudpraktijken, motivatie, vaardigheden, kennis en omgevingsfactoren de voedselverliescijfers beïnvloeden.
In de Vlaamse huishoudens gaat vooral voedsel verloren door gebrek aan planning en het fout inschatten van portiegroottes. Het Departement Omgeving van de Vlaamse overheid bracht via een dagboekstudie, online enquête en reëel aankoopgedrag het voedselverlies van Vlaamse huishoudens en de oorzaken in kaart. Gemiddeld wordt 37 kg voedsel per jaar per inwoner niet opgegeten. Koffie, brood en fruit vormen de top drie. Samen gooien Vlaamse huishoudens jaarlijks zo’n 240.000 ton voedsel weg. 

Infographics voedselverlies

Cijfers

Gemiddeld wordt er 1,7 kg voeding en drank per week en per huishouden weggegooid. Voor Vlaanderen betekent dit een gemiddelde van 37 kg voedsel per jaar en per inwoner. Van het verspilde voedsel is 66 procent vast en 34 procent vloeibaar. Koffie en thee, brood en banket en fruit en groenten vormen de top drie van voedsel dat verloren gaat voor menselijke consumptie. 45% van het weggegooide voedsel komt terecht in de GFT-container, op de composthoop of wordt aan huisdieren gegeven. De overige 55% verdwijnt in de restafvalzak of de gootsteen/het toilet. Gevraagd naar de redenen waarom voedsel wordt weggegooid, werden vooral foute portionering (30 %) en bederf van producten (29 %) aangehaald.

Socio-economische kenmerken zoals leeftijd, urbanisatiegraad, geslacht en sociale groep bleken geen significant effect te hebben op de hoeveelheid voedselverlies. De huishoudgrootte speelt wel een rol. Hoe groter het gezin, hoe groter het gemiddelde voedselverlies.

Gewoonten en vaardigheden

Om de achterliggende redenen van voedselverlies te kennen polste de online enquête naar motivatie, huishoudpraktijken en vaardigheden. De dagelijkse huishoudpraktijken, zoals de manier waarop porties worden afgemeten en de manier waarop met aangesneden groenten en restjes wordt omgegaan, spelen een belangrijke rol bij voedselverlies. Huishoudens die zich enkel op de houdbaarheidsdatum van producten baseren, lopen kans meer voedselverlies te genereren. Ook gewoonten bij het aankopen van voeding hebben effect op de hoeveelheid weggegooid voedsel. Zo kon de studie de relatie tussen enerzijds bijv. impulsaankopen, de frequentie van aankopen, het totale huishoudbudget besteed aan voeding en anderzijds voedselverlies aantonen. De studie bevestigde tevens het verband tussen voedselverlies en het plannen van maaltijden en aankopen. Een betere maaltijdplanning leidt tot minder voedselverlies. Die inzichten komen overeen met de resultaten voor onderzochte vaardigheden en kennis: er is duidelijk een verband tussen de kookvaardigheid, het juist kunnen portioneren en het goed kunnen inschatten van de houdbaarheid van het voedsel, en voedselverlies bij huishoudens. Voor die drie vaardigheden geldt dat huishoudens die hier sterk in zijn, minder voedselverlies genereren.

Ketenroadmap Voedselverlies 2015-2020

De Vlaamse overheid werkt met verschillende ketenpartners samen om het totale voedselverlies in Vlaanderen tegen eind 2020 te reduceren met 15%. Daartoe werd in 2015 de Ketenroadmap Voedselverlies 2015-2020 ondertekend. De Vlaamse monitor Voedselreststromen en Voedselverliezen uit 2017 toonde aan dat huishoudens in Vlaanderen, doorheen de keten, één van de drie grootste bronnen van voedselverlies zijn. Deze nieuwe studie geeft nu accuratere cijfers van de voedselverliezen binnen Vlaamse gezinnen en biedt beter inzicht in de belangrijkste drivers die aan de basis liggen van verliezen bij huishoudens. Deze zijn onmisbaar voor het opzetten van weloverwogen toekomstige acties naar die specifieke doelgroep. 

Contact

Brigitte Borgmans - Woordvoerder Departement Omgeving
T 02 553 62 68  |  M 0473 73 28 30
brigitte.borgmans@vlaanderen.be